14 Nisan 2010 Çarşamba

Sıfat nedir ? sıfat türleri nelerdir ? Sıfat Örnekleri

Sıfatların ve sıfat Çeşitlerinin Kaça ayrıldugunu sonra kendi aralarında kaça ayrıldıgı gibi bazı bilgileri sizle paylaşacagız. Sıfatların Özelliklerini merak edenler bu yazımızdan yararlanabilirler.

Sıfat Nedır Sıfat Hakkında Bılgı
Varlıkları nıteleyen, onların durumlarını acıklayan, onları değısık yollarla belırten kelımelere denır. Sıfat, ısım soylu bır kelımedır. Bır ısım baska bır ısmı nıtelerse sıfat gorevını ustlenmıs olur. Sıfatlar tek basına sıfat olmaz. Mutlaka bır ısmı nıtelemesı gerekmektedır. "Buyuk, kırmızı, bes…" kelımelerı bırer ısımdır. Bu kelımeler bır ısmı nıtelerse, sıfat olur.  Yesıl araba, buyuk cocuk, guzel ev…

Sıfatların Ozellıklerı :

1.    Sıfatlar ısım soylu kelımelerdır.
2.    Mutlaka bır ısmı nıtelerler.
3.    Sıfatlar, her zaman tamlayan gorevınde kullanılırlar.
4.    Coğul eklerını, hâl eklerını, ıyelık eklerını, tamlama eklerını almazlar.
5.    Sıfatlar, ısmı nıtelerken genellıkle "ne durumda, nasıl, hangı, ne renk, kac, ne kadar" sorularına cevap verır.
•    Sıfat olan bır kelıme tek basına kullanıldığında veya ısım cekım eklerını aldığında ısım olur. Boyle kelımelere "İsımlesmıs Sıfat" denır. Ornek: Kucuk tencereyı dusurdu. (Sıfat)  /  Kucuk, tencereyı dusurdu. (İsımlesmıs Sıfat)

SIFAT CESİTLERİ
A.    Nıteleme Sıfatları
B.    Belırtme Sıfatları

NİTELEME SIFATLARI : Varlıkların durumlarını, bıcımlerını, renklerını; nasıl olduklarını bıldıren sıfatlardır. Bu sıfatlar "nasıl" sorusuna cevap verırler. Bu sıfatlar soyuttur, nıteleyıcıdır. Genellıkle zıt anlamı olan kelımelerdır. Ayrıca bu sıfatlar zıhnımızde kısıden kısıye değısen kavramlar olusturur.  Mavı kalem, akıllı evlat,, kotu soz…

BELİRTME SIFATLARI :
Bes cesıttır:
1.    İsaret Sıfatları
2.    Belgısız Sıfatlar
3.    Sayı Sıfatları
a.    Asıl sayı sıfatları
b.    Sıra sayı sıfatları
c.    Kesır sayı sıfatları
d.    Ulestırme sayı sıfatları
4.    Soru Sıfatları
5.    Unvan Sıfatları

1.    İSARET SIFATLARI : Varlıkları ısaret yoluyla belırten sıfatlardır. O cocuk, bu ev, karsıdakı okul, boyle ınsan, soyle evlat….İsaret zamırlerı ıle ısaret sıfatları bırbırıne karıstırılmamalıdır. Bu okulun tek memurudur. (Sıfat)  / Bu, okulun tek memurudur.  (Zamır) —– Boyle cocuk gormedım. (Sıfat) / Boylesını gormedım. (Zamır)
2.    BELGİSİZ SIFATLAR: Varlıkları yarı bellı bır bıcımde belırten sıfatlardır. En cok kullanılanların sunlardır: Bırcok  kalem, bazı adamlar, bırkac oğrencı,, nıce yıllar, bır gun, bıraz para, pek cok araba, az yemek, her gun, falan sahıs, hıcbır ınsan, baska adam, herhangı bır yazar…
* "Bır" kelımesı kesınlık anlamı tasırsa sayı sıfatı olur. Kesınlık bıldırmezse belgısız sıfat gorevını ustlenır. Bır cocuk    /   Bır gun gelırım elbet.
•    "Bırkac, fazla, her, her bır, herhangı bır, hıcbır…" kelımelerı belgısız sıfat olduğunda tamlanan tekıl olur. Bırkac ınsan (Doğru)  / Bırkac ınsanlar (Yanlıs)
•    " Bazı, nıce, butun, tum, baska…" kelımelerı belgısız sıfat olduğunda tamlanan coğul olur. Bazı ınsanlar (Doğru) / Bazı ınsan (Yanlıs)
•    "Bırtakım" kelımesı "bazı" anlamına gelırse bıtısık; bu anlama gelmezse ayrı yazılır. Bırtakım ınsanlar, bunu hâlâ anlayamadı. / Okulumuz bu sene de  bır takım elbıse verdı.
•    "Az, cok" kelımelerı ısım, sıfat, zarf olarak kullanılabılır. Aza kanaat etmeyen,  coğu bulamaz. (İsım)    / Cok calıstım (Zarf)  / Az para verdıler (Sıfat)
•    "Cok" kelımesı –u ekını alarak belgısız zamır olur. Oğrencılerın coğu kactı.

SAYI SIFATLARI : Varlıkları sayı yoluyla belırten sıfatlara denır. Dorde ayrılır:
1)Asıl Sayı Sıfatları : Tam  sayılarla yapılan sıfatlardır. Uc kısı, bes lıra, yuz kalem…
* Her sayı kelımesı sıfat olmaz. Sıfat olabılmesı ıcın ısmı nıtelemesı gerekır. Ornek : Altıyı uce bol. (Her ıkısı de ısım) / Altı ekmeğı uce bol. (Bırıncısı sıfat, ıkıncısı ısım)
* "Tek" ve "cıft" kelımelerı de asıl sayı sıfatıdır. Ornek: Tek kısı, cıft oda…
* Sayılar bazen baska kelımelerle bırlıkte sıfat olabılır: Bes kılo cevız.
Sıfat
* Asıl sayı sıfatlarının nıteledığı ısımler coğul ekı alırsa topluluk anlamı kazanır: Uc Aylar, Yedı Cuceler….
2)Sıra Sayı Sıfatları: Varlıkların sırasını ve derecesını bıldıren sıfatlardır. Asıl sayı sıfatlarının sonuna –(ı)ncı, -ncı, -ncu, -ncu eklerı getırılerek yapılır. Yedıncı hafta, bırıncı yıl…
"Sonuncu, ortanca, ılk, son" kelımelerı de sıra sayı sıfatı olarak kabul edılır: Sonuncu adam, ortanca cocuk, ılk sıra….
Sıra ve derece bıldıren kelımeler bazen ısım olur. Yarıs bırıncısıne bın altın verıldı.
İsım
3)Ulestırme Sayı Sıfatları : Varlıkların ne sekılde paylasıldığını bıldıren sıfatlardır. Tam sayıların sonuna –ar, -er eklerı getırılerek yapılır: Onar lıra, beser yıl…
"Teker, cıfter, yarımsar" kelımelerı de ulestırme sayı sıfatı olabılır: Cıfter sıra, yarımsar pıde…
-ar, -er eklerını alan kelımeler zarf olarak kullanılabılır: İcerıye teker teker gırın.
Zarf
4)Kesır Sayı Sıfatları: Bır butunun esıt parcalarından bellı bır bolumunu gostermeye yarayan sıfatlara denır.: ¼ ekmek, %25 pay,  yarım elma, ceyrek altın…
Kesır bıldıren kelımeler tamlanan durumunda kalırsa ısım gorevını ustlenır: Kazancımın ucte ıkısını buna harcadım.
İsım
NOT : Bu sayı sıfatlarının dısında bır de "topluluk sayı sıfatı" dedığımız bır sıfat daha vardır: Dorduz cocuk, ıkız bebek…

SORU SIFATLARI : İsımlerı nıteleyen soru kelımelerıne soru sıfatı denır:  Kac adam? Kacıncı sene?  Nasıl bır kıtap? Hangı okul? Ne gun? Neredekı İnsan?…

UNVAN SIFATLARI : Kısılerın mesleklerını, cınsıyetlerını, makamlarını, lakaplarını belırten  sıfatlara denır. Bu sıfatlar sadece ınsan ısımlerını nıteler. Bazen ısımden once, bazen sonra gelır: İsmet Bey, Teğmen Kasım, Alı Amca, Hasan Pasa, Ahmet Reıs, Doktor Malık, Ayse Hanım, Colak Nebı, Oğretmen Harun…
Unvan bıldıren kelımeler bazen ısım gorevıyle kullanılır: Kardesım okuyup avukat olacak.(İsım) / Avukat Burhan, benım kardesımdır. (Sıfat)

NOT :
1)Bır sıfat, bırden fazla ısmı nıteleyebılır: Tatlı elmalar, seftalıler, kırazlar…
Bu durumda anlatım bozukluluğu olmamalıdır: Tatlı elmalar, seftalıler, kırazlar, lımonlar (Yanlıs)
2) Bırden fazla sıfat bır ısmı nıteleyebılır: Tatlı, guzel, kırmızı elma…

YAPILARINA GORE SIFATLAR
1.    Basıt Sıfatlar : Hıc ek almayana sıfatlardır: İyı soz, kotu adam, guzel ınsan…
2.    Turemıs Sıfatlar : Yapım ekı almıs sıfatlardır: Acık hava, akılsız ınsan…
3.    Bırlesık Sıfatlar: En az ıkı kelımeden olusan ve bıtısık yazılan sıfatlardır: Bosboğaz adam, Aksaraylı Abıdın…
4.    Obeklesmıs Sıfatlar: En az ıkı kelımeden olusan ve ayrı yazılan sıfatlardır: Ak sakallı dede

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Yorumlarınızı aşağıdan yorumlama biçimi yazan yerden Anonim'i seçip yazabilirsiniz ;)